BANNER





Ημερολόγιο έναρξης νέων Σεμιναρίων

Φιλοξενία. Το ιερό δώρο προς τους ξένους

Πήγαινε κάτω

Φιλοξενία. Το ιερό δώρο προς τους ξένους

Δημοσίευση από Στέφανος Την / Το 14/6/2015, 18:17



 
    Οι σκληρότερες μορφές κακούργων στην Ελλάδα της Αρχαιότητας ήταν εκείνων που στρέφονταν κατά των ξένων όταν ταξίδευαν. Κυρίαρχη μορφή ήταν εκείνη του Προκρούστη ή εκείνη του Σκίρωνα που δεν σέβονταν εκείνους που είχαν την μεγαλύτερη ανάγκη όλων για φιλοξενία.

   Ο Πλάτων αναφέρει πως ο ξένος είναι έρημος από φίλους και συγγενείς για αυτό έχει την ανάγκη των θεών και των ανθρώπων. Η αντίληψη αυτή περί φιλίας με ξένους δημιούργησε και τον Ξένιο Δία, το άγαλμα του οποίου δέσποζε στην Σπάρτη στο σημείο εκείνο που γίνονταν τα κοινά συσσίτια και η λατρεία του οποίου ήταν πανελλήνια. Η φιλοξενία συνεπώς αποτελούσε ιερό και απαράβατο θρησκευτικό καθήκον.

    Στην Ομηρική εποχή η φιλοξενία ήταν τόσο ιερή, που εκείνος που δεχόταν έναν ταξιδιώτη συνήθως διέθετε και έναν χώρο ειδικό τον γνωστό σε όλους μας μέχρι σήμερα Ξενώνα! Ενώ ο ξένος που εγκαθίσταται σε ξένη γη και φροντίζει για την φιλοξενία των δικών του, που έρχονται κι αυτοί με την σειρά τους ως ξένοι, καλείται Πρόξενος!

    Μέσα από την Οδύσσεια προκύπτουν οι αρχές της φιλοξενίας που είναι: Να φροντίζει εκείνος που υποδέχεται τον φιλοξενούμενο για κάθε ανάγκη του, να μην τον υποχρεώνει να μένει περισσότερο καιρό από ότι ο ίδιος επιθυμεί, αλλά και να μην τον εξαναγκάζει να αναχωρήσει πριν της ώρας του. Φεύγοντας ο φιλοξενούμενος παραλαμβάνει δώρα της φιλοξενίας που καλούνται «Ξένια».

    Ο Ευριπίδης στην «Άλκηστη» παρουσιάζει τον Ηρακλή να φτάνει κουρασμένος μετά από μεγάλη πορεία στο σπίτι του Άδμητου ο οποίος όμως βρίσκεται σε μεγάλο πένθος. Παρόλα αυτά ο Άδμητος κρύβει από τον Ηρακλή το πένθος του, για να μην χαλάσει τις αρχές τις φιλοξενίας και όταν τελικά ο Ηρακλής μαθαίνει πως η γυναίκα του Άδμητου έχει πεθάνει, αποφασίζει τότε να πάει στον Άδη και να την φέρει πίσω στον κόσμο των ζωντανών, για να ξεπληρώσει τον Άδμητο για την φιλοξενία που του προσέφερε! Τόσο μεγάλη ήταν η υποχρέωση του Άδμητου χάριν της φιλοξενίας που απέκρυψε τον θάνατο της γυναίκας του, αλλά και τόσο επίσης μεγάλη ήταν και η ανάγκη του Ηρακλή να φιλοξενηθεί, που όταν ξεκουράστηκε σκέφτηκε να ανταμείψει τον Άδμητο με το καλύτερο δώρο, σχεδόν το ακατόρθωτο!

   Η φιλοξενία έφτασε στην αρχαιότητα όχι μόνο να αποκαλεί θρησκευτικό καθήκον, αλλά στην συνέχεια νομοθετήθηκε, καθώς οι διάφορες πόλεις-κράτη άρχισαν σταδιακά να θεσπίζουν νόμους για την φιλοξενία.

    Ο Πλάτωνας στο 9ο βιβλίο των «Νόμων» αναφέρει πως όταν υπάρχει διαφορά μεταξύ ξένου και ντόπιου θα πρέπει οι αρχές της πολιτείας να φέρονται με συγκεκριμένο τρόπο στον ξένο, ώστε να μην καταπατούν παράλληλα και τις αρχές της φιλοξενίας.

Ο σημερινός όρος «Καταγώγια» που έχει ταυτιστεί με τα κακόφημα συνήθως μέρη, είχε διαφορετική ερμηνεία παλαιότερα. Σήμαινε «Καταφύγια» ειδικά μέρη δηλαδή στα οποία κατάφευγαν οι ξένοι, όταν συγκεντρώνονταν κατά εκατοντάδες ή χιλιάδες ακόμη σε ειδικές περιπτώσεις όπως τα Ολύμπια ή τα Παναθήναια. Εκ των προτέρων δηλαδή υπήρχαν ειδικά μέρη (οικήματα) τα καταγώγια που προορίζονταν για την φιλοξενία των ξένων που προβλέπονταν να αφιχθούν.

    Ο Πλάτων διαιρεί τους ξένους σε τέσσερις κατηγορίες. Στους εμπόρους, σε εκείνους που έρχονται σε εορτές και πανηγύρια κάθε είδους, στους ξένους με επίσημη αποστολή ενώ στην τέταρτη κατηγορία κατατάσσει όλους τους υπόλοιπους που δεν ανήκουν στις προηγούμενες κατηγορίες.

    Όμως αν και υπήρχαν νόμοι που προστάτευαν την φιλοξενία, υπήρχαν κι άλλοι που όφειλαν να ακολουθούν οι φιλοξενούμενοι που ήταν σκληροί ως προς την τιμωρία. Γιατί δεν υπήρχε μεγαλύτερο κακό, από το να προσφέρεις φιλοξενία σε κάποιον ξένο κι εκείνος να καταχραστεί την φιλοξενία σου και να σε κλέψει ή να μην σεβαστεί την γυναίκα σου ή την οικογένειά σου.


     Από τα παραπάνω λοιπόν αποδεικνύεται πως η φιλοξενία ήταν ιερή τόσο για εκείνον που την προσέφερε όσο και για εκείνον που την δεχόταν. Εάν μάλιστα η φιλοξενία περιλάμβανε και κοινό τραπέζι (κοινό δηλαδή φαγητό) τότε αναπτύσσονταν ο δεσμός των ομοτράπεζων! Εξάλλου υπήρχε για αυτό και το αρχαίο ρητό «άλας και τράπεζα μη παραβαίνεις» δηλαδή στον ξένο που προσέφερες τραπέζι και αλατισμένο φαγητό (ένδειξη καλής μαγειρικής) οφείλεις να τον σέβεσαι περισσότερο. Σήμερα υπάρχει τροποποιημένη η έκφραση «εμείς φάγαμε μαζί ψωμί και αλάτι!»

Στέφανος
Επίτιμο μέλος
Επίτιμο μέλος

Φύλο : Άντρας
Τόπος κατοικίας : Πειραιάς
Γράφτηκα στο φόρουμ στις : 18/12/2014
Αριθμός μηνυμάτων : 99

Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω

Επιστροφή στην κορυφή


 
Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτή
Δεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης