BANNER





Ημερολόγιο έναρξης νέων Σεμιναρίων

Αρχαίοι τραγικοί μύθοι μέσα από το πρίσμα των μονόλογων της τέταρτης διάστασης

Πήγαινε κάτω

Αρχαίοι τραγικοί μύθοι μέσα από το πρίσμα των μονόλογων της τέταρτης διάστασης

Δημοσίευση από Michalis Την / Το Παρ 13 Φεβ - 14:07

Η «Τέταρτη Διάσταση» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του Γιάννη Ρίτσου και αδιαμφισβήτητα ένα από τα σπουδαιότερα της νέας ελληνικής ποίησης. Ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει την «Τέταρτη διάσταση» ως μια σύνοψη όλων των άλλων βιβλίων του. Η ποιητική αυτή συλλογή αποτελεί μια σειρά από δεκαεπτά ποιήματα, δεκατρία εκ των οποίων έχουν τα χαρακτηριστικά  θεατρικού έργου και δέκα αναφέρονται σε πρόσωπα από την αρχαία ελληνική τραγωδία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάμεσα σε όλα αυτά τα ποιήματα- μονολόγους υπάρχουν πολλοί συνδετικοί κρίκοι, όπως η δομή και η τεχνική τους, η σύνδεση με τον αρχαίο μύθο και η καταλυτική πορεία του χρόνου. Αποτελούν έναν εκτενή μονόλογο- εξομολόγηση, που απαγγέλλεται μπροστά σε ένα βουβό πρόσωπο από τον πρωταγωνιστή, που αρκετές φορές είναι ένα μυθικό πρόσωπο της αρχαίας τραγωδίας ( Αγαμέμνων, Ορέστης, Η επιστροφή της Ιφιγένειας, Χρυσόθεμις, Περσεφόνη, Ισμήνη, Αίας, Φιλοκτήτης, Η Ελένη, Φαίδρα). Ας σταθούμε στο συνδετικό κρίκο- σύνδεση με τον αρχαίο μύθο.

Όπως ήδη έχει τονιστεί, στους μονολόγους αυτούς ο Ρίτσος μιλά με το προσωπείο ενός μυθολογικού προσώπου. Τα θέματα αντλούνται από τον μύθο του οίκου των Ατρειδών και των Λαβδακιδών και τον Τρωικό κύκλο.  Αυτό που κυριαρχεί είναι η ενδοσκόπηση, η ανάμνηση γεγονότων και καταστάσεων του παρελθόντος, η ανάλυση τους και η έκθεση των μελλοντικών προθέσεων του πρωταγωνιστή. Επίσης, γίνεται λόγος για τη μοναξιά, την ερωτική στέρηση, το γήρασμα  και τη φθορά του σώματος και των πραγμάτων όπως και  κριτική ανασκόπηση του παρελθόντος και απολογισμός των πράξεων.
 Στην «Ελένη» του Ρίτσου, η Ωραία Ελένη, ένα πρόσωπο που ελάχιστα μιλά μέσα στον Όμηρο, ξεπερνά την μυθική υπόσταση που της έχει δοθεί ως τώρα και παρουσιάζεται ως μια «γριά-γριά- εκατό διακόσω χρονώ» προς τη δύση της ζωή της που κάνει έναν εκτενή μονόλογο- κύκνειο άσμα απευθυνόμενη σε έναν νέο 23 ετών (βουβό πρόσωπο). Η Ελένη, γερασμένη πια και παραδομένη στη φθορά, ώριμη πια, έχει αποκτήσει ανιδιοτέλεια και αμεροληψία στις συγκρίσεις και τις κρίσεις. Τώρα πια ζώντας μόνη μέσα ένα σπίτι που κυριαρχεί η φθορά του χρόνου, αδύναμη, έρμαιο των υπηρετριών της που την περιγελούν συνειδητοποιεί «το άσκοπο της απάτης και της αυταπάτης, το άσκοπο της φήμης, το άσκοπο και πρόσκαιρο της κάθε νίκης». Σκοπός του Ρίτσου δεν είναι να απομυθοποιήσει την Ελένη, αλλά να την παρουσιάσει από μια διαφορετική οπτική γωνία. Η Ελένη ξεπερνά πλέον τον μύθο, αναθεωρεί τον εσωτερικό εαυτό της και ανακαλύπτει μια νέα οπτική των πραγμάτων.
Ένα ακόμα παράδειγμα της προσπάθειας του Ρίτσου να φανερώσει μια διαφορετική πτυχή των αρχαίων μύθων είναι το ποίημα- μονόλογος «Αγαμέμνων». Εμπνευσμένος από την ομώνυμη τραγωδία του Αισχύλου, ο Ρίτσος τοποθετεί το μονόλογο τη στιγμή της επιστροφής του Αγαμέμνονα στο Άργος. Δεν επιθυμεί να παρουσιάσει μια δημόσια ομιλία του Αγαμέμνονα στην ποιητική του σύνθεση, αλλά έναν μονόλογο ενδοσκόπησης, ένα ψυχογραφικό πορτρέτο του ήρωα. Ενώ ο Αισχύλος παρουσιάζει τον Αγαμέμνονα υπερήφανο, αγέρωχο, αλαζονικό για τα κατορθώματα του, ο Αγαμέμνων του Ρίτσου εμφανίζεται αδύναμος μπροστά στην Κλυταιμνήστρα μη έχοντας καμιά ερωτική επιθυμία για την Κασσάνδρα, η οποία εμφανίζεται να «κείτεται σωριασμένη στη βάση της σκάλας». Ο Αγαμέμνων του Ρίτσου δε θυμίζει σε τίποτα τον αλαζονικό νικητή πολέμαρχο της εκστρατείας που εμφανίζεται πάνω στο άρμα του με την Κασσάνδρα ως «πολεμικό λάφυρο». Συνεπώς μέσα από το πρίσμα της «Τέταρτης Διάστασης» ο Αγαμέμνονας δεν παρουσιάζεται να ενδιαφέρεται για την εξουσία και τα μεγαλεία, αλλά ως  ένας  καθημερινός κουρασμένος και απογοητευμένος άνθρωπος.
Έχοντας ήδη δει τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι μύθοι εξελίσσονται στην «Τέταρτη Διάσταση» , καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο Ρίτσος ανανεώνει το μύθο καθώς προβάλλει μια δική του οπτική γωνία, χρησιμοποιώντας αυτοβιογραφικά στοιχεία και προσωπικά βιώματα, όπως και σύμφωνα με ορισμένους, τον αντίκτυπο από τους κλυδωνισμούς της μεταπολεμικής Ελλάδας καθώς και τις διαψεύσεις από το κομμουνιστικό όραμα. Ο Ρίτσος επιχειρεί να φωτίσει μέσα από τους μονολόγους τους δεσμούς των προσώπων- πρωταγωνιστών με τον σύγχρονο άνθρωπο. Γι’ αυτό άλλωστε κυριαρχεί η έντονα καταλυτική πορεία του χρόνου. Ο ποιητής προσπαθεί να απεγκλωβίσει τους χαρακτήρες του από το χρόνο και να ενώσει το παρελθόν με το παρόν έτσι ώστε ο μύθος να γίνει ένα με το σήμερα. Ο αρχαίος μύθος παρουσιάζεται μέσα από μια άλλη διάσταση, την «Τέταρτη Διάσταση», εξού και ο τίτλος της ποιητικής συλλογής ως ο πλέον κατάλληλος!



Μιχαήλ Χ. Παπαδόπουλος


Έχει επεξεργασθεί από τον/την Michalis στις Παρ 13 Φεβ - 14:46, 1 φορά (Λόγος της επεξεργασίας : ορθογραφικό εκ παραδρομής)

Michalis
Νέο μέλος
Νέο μέλος

Φύλο : Άντρας
Γεννήθηκα στις : 12/12/1984
Τόπος κατοικίας : ΑΘΗΝΑ
Επάγγελμα : ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ
Γράφτηκα στο φόρουμ στις : 13/02/2015
Αριθμός μηνυμάτων : 2
Ηλικία : 34
Επάγγελμα : Ποντικός
Τοξότης

Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω

Επιστροφή στην κορυφή


 
Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτή
Δεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης